گياهان دارويي رودمعجن

نروید بر زمین هرگز گیاهی که ننوشته ست بر برگش دوایی (نظامی)

وجود گیاهان دارویی در طبیعت یکی از نعمتهای بزرگ الهی است .از آنجا که انسان جزئی از طبیعت است بطور مسلم برای هر بیماری ، طبیعت گیاه مداوای آن را عرضه کرده است. انسان هر چه به طبیعت نزدیکتر شود، سالم‌تر است و بیشتر عمر می‌کند.

گياهان دارويی از ارزش و اهميت خاصی در تأمين بهداشت و سلامتی جوامع هم به لحاظ درمان و هم پيشگيری از بيماريها برخوردار بوده و هستند. اين بخش از منابع طبيعی قدمتی همپای بشر داشته و يكی از مهمترين منابع تأمين غذايی و دارويی بشر درطول نسلها بوده اند.

هر خاکی و هر آب و هوایی ، بستر انواع از گیاهان دارویی است. منطقه خراسان و در آن ميان ولايت ما روستاي رودمعجن نيز متناسب با آب و هواي آنجا بستر رويش انواعي از گياهان دارويي مخصوص به خود است كه در كوهها و ارتفاعات به وفور يافت مي شود. از آنجا كه همه ساكنين روستا بويژه مهاجرين به شهرها آشنايي كافي با اين گياهان ندارند و اين تخصص تنها در اختيار عده معدودي بويژه پيران روستا مي باشد، لذا ما تصميم گرفتيم در زمينه اين گياهان دارويي اطلاعاتي را به طرق مختلف چه از طريق استفاده از تجربه هاي ساكنين روستا و چه از طريق مطالعات كتابخانه اي و اينترنتي جمع آوري كرده و از طريق اين رسانه در اختيار مخاطبين عزيز قرار دهيم . با اين اميد كه مورد استفاده شما نيز قرار بگيرد.

در اولين مطلب جهت آشنايي شما عزيزان، به انواع شيوه هاي استفاده و طرز تهيه اين داروها مي پردازيم:

الف ـ دم كرده

دم كرده بهترين و با ارزشترين روش تهيه داروهاي گياهي است، زيرا اكثراً مهمترين مواد مؤثر گياهان داروئي در اثر جوشيدن از بين مي‌روند.

عصاره دم كرده بدين ترتيب تهيه مي‌شود كه مقدار تعيين شده از گياه خرد شده را با يك فنجان آب جوش (حداكثر يك ليتر) مخلوط كرده و به هم مي‌زنند سپس روي ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 30-15 دقيقه دم بكشد، سپس آنرا صاف مي‌كنند. در صورتيكه بعضي از بيماران نسبت به داروي خاصي عدم تحمل نشان دهند، شايسته است كه در دفعات اول مصرف، دارو فقط 6 تا 8 دقيقه دم كشيده شود، در اين صورت مطمئناً بخوبي قابل مصرف بوده و مؤثر مي‌باشد.

ب ـ جوشانده

اصولاً بايد توجه داشت كه روش جوشاندن، اغلب براي داروهائي بكار برده مي‌شود كه از ريشه، ريزم، پوست، رزين يا دانه‌ها تهيه مي‌گردند و يا هنگامي آنرا بكار مي‌برند كه اطمينان داشته باشند موادمتشكله مؤثر آنها در اثر حرارت از بين نمي‌روند و يا اين مواد بوسيلة آب سرد يا جوشيده از سلول گياهي حل و خارج نمي‌شوند. ضمناً توجه شود كه از ظروف آهني جهت جوشاندن گياهاي استفاده نگردد.

1- جوشاندن ملايم: براي تهيه اين فرم از دارو مقدار معيني از گياه خرد شده را با ليتر آب جوش مخلوط كرده و مي‌گذارند كه كمي قل بزند، سپس آنرا از اجاق دور كرده و مي‌گذارند كه چند دقيقه دم بكشد و در خاتمه آنرا صاف مي‌كنند.

2- جوشانده معمولي: براي تهيه اين نوع دارو مقدار مورد نظر از گياه خرد شده را با ليتر آب سرد مخلوط كرده و مي‌گذارند كه بجوش آيد سپس آنرا صاف مي‌كنند.

3- جوشانده قوي: براي تهيه اين نوع دارو ابتدا مانند روش جوشانده معمولي مقدار معين گياه خرد شده را با ليتر آب سرد مخلوط كرده و مي‌گذاند كه بجوش آيد. سپس آنرا از شعله دور كرده و روي ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 10 دقيقه دم بكشد. و در خاتمه آنرا صاف مي‌كنند.

ج ـ خيسانده

اصولاً روش خيساندن را اغلب براي گياهاني بكار مي‌برند كه مواد مؤثر آنها در اثر حرارت زود خراب يا تبخير مي‌شوند. براي انجام اين منظور برروي مقدار موردنظر از گياه خرد شده يك چهارم ليتر آب سرد ريخته،درب ظرف را پوشانده و مي‌گذارند كه 6 تا 12 ساعت باقي بماند. هر چه ميزان اين زمان طولاني‌تر شود عصاره قوي‌تر خواهد بود.

دـ پودر

براي تهيه پودر، گياه خشك شده را در هاون به صورت پودر درآورده و سپس با الك ريز الك مي‌كنند.جهت كاربرد در مصرف خوراكي مقدار مورد نظر از پودر را در يك قاشق غذاخوري شير يا آب حل كرده و ميل مي‌كنند. جهت مصرف خارجي مثل ساير پودرها، به قسمت مورد نظر پاشيده مي‌شود.

هـ ضماد (بانداژ)، كمپرس

اصولاً ضمادها را جهت رفع كبودي و كوبيدگي، كشيدن چرك از دمل‌ها، آرام كردن خراش‌ها و كشيدن سموم از بدن استفاده مي كنند. براي تهيه اين نوع دارو گياه خرد شده داروئي را در يك كيسه پارچه‌اي كوچك قرار داده و در داخل آب جوش قرار مي‌دهند سپس آنرا صاف كرده، چلانده و گرم گرم به صورت كمپرس بكار مي‌برند. البته بايد بر روي اين كمپرس گرم و مرطوب يك تكه پارچه غير قابل نفوذ و بروي ان دستمال گرم قرار داده شود.